تحلیل SWOT چیست؟ چگونه و چه زمانی از آن استفاده کنیم؟

با چشمان باز اگر بخواهیم قدم برداریم، حتما باید نگاهی بیندازیم اول به خودمان و وضعیتی که در آن هستیم (ضعف‌ها و قدرت‌هایمان را بیابیم) و سپس فرصت‌ها و تهدیداتی را که با آن مواجه هستیم را بررسی کنیم و این یعنی تحلیل SWOT:

  • Strengths: نقاط قوت
  • Weaknesses: نقاط ضعف
  • Opportunities: فرصت‌ها
  • Threats: تهدید‌ها

این روش برای اولین بار توسط این افراد مطرح شد:

  • Roland Christensen
  • Learned
  • Kenneth Andrews
  • William D. Book

تحلیل SWOT قبل از ورود به هر بازار و به طور کلی هر زمانی که می‌خواهیم بازخورد فعالیت‌های بازاریابی و تبلیغات مان را افزایش دهیم بسیار ضروری‌ است.

در این روش، تمام اِلِمان‌های داخلی و خارجی یک شرکت بررسی می‌شود و با کشف نقاط ضعف، قوت، فرصت‌ها و تهدیدها، شرکت شما آمادگی بیشتری در برابر اتفاقاتی که در آینده در بازار می افتد خواهد داشت.

چه زمانی از SWOT استفاده کنیم؟

موارد اصلی کاربرد تحلیل SWOT این ۳ مورد می‌باشند:

  • در ابتدای آمادگی گروه بازاریابی
  • اتخاذ سیاست‌های کاری متفاوت در کسب و کار و تجارت شما
  • کشف موقعیت‌های مناسب برای اعمال تغییراتی جدید در شرکت

۲ نکته در تحلیل SWOT

۱) آندرو چارژ، مدیر عامل شرکت Money Crashers در این باره می‌گوید:

این یک اشتباه استراتژی مدیران است که این تحلیل را نادیده میگیرند و به یک حساب سرانگشتی بسنده می کنند

اما هر کسب و کاری نیازمند دقیق‌ترین نوع تحلیل SWOT می‌باشد.

۲) «شاون والش» مدیر و مالک شرکت Paradigm Computer Consulting اعتقاد دارد که تحلیل SWOT باید به صورت گروهی صورت گیرد:

بهتر است که علاوه بر رئیس شرکت و مدیران بازاریابی، دیگر کارمندان شرکت نیز درگیر فرآیند تحلیل SWOT باشند و آن‌ها نیز در شناسایی فرصت‌ها، تهدیدها و نقاط قوت و ضعف شرکت، سهمی داشته باشند. به نوعی تحلیل SWOT تجارتتان را به صورت گروهی انجام بدهید.

المان‌های آنالیز SWOT

معمولا برای تحلیل SWOT، جدولی با ۴ ستون و ۴ ردیف درست می‌کنیم؛ سپس نقاط ضعف و قدرت، و فرصت ها و تهدیدها را در برابر هم (برای مقایسه نمودن) قرار می‌دهیم.

  • تهدید ها
  • نقاط ضعف
  • فرصت ها
  • نقاط قوت

معمولانقاط ضعف داخلی و تهدید های خارجی شرکت را رو به روی هم قرار نمی‌دهیم؛ هرچند ممکن است گاهی نیاز باشد تا آن‌ها را کنار هم داشته باشیم تا مثلا بتوانیم از تمام خطرات جدی شرکت، یک‌جا آگاه شویم و بتوانیم برای آن راه حلی بیندیشیم (این موضوع در مورد فرصت ها و نقاط قوت شرکت نیز صادق است).

زمانی که از تمام ریسک های کسب و کارتان مطلع شدید، می‌توانید تصمیم بگیرید که آیا:

  • باید نقاط ضعف داخلی شرکتم را برطرف کنم؟
  • یا فعلا قید آن بخش از بازار را که تهدیدی برایم دارد را بزنم و بگذارم برای وقتی دیگر که آمادگی مقابله با آن را دارم.

عوامل درونی

دو حرف اول (S و W) که بیانگر نقاط قوت و ضعف هستند، هر دو از عوامل درونی مربوط به کسب و کارتان می‌باشند. در ادامه نقاط قوت و ضعفی که باید آن ها را برای رشد کسب و کارتان در نظر داشته باشید ذکر شده است:

  • مسائل مالی: مانند میزان بودجه ،میزان بدهی ،منبع درامد ،توانایی خرید و …
  • ارتباطات بازاریابی: ویزیتورهای باتجربه، سیستم توزیع کالای قوی، میزان شناخته شدن در بین مشتریان و…
  • منابع فیزیکی: موقعیت فیزیکی شرکت یا همان ادرس شرکت(میزان دسترسی مشتریان به شرکت) ،تجهیزات اداری و…
  • منابع انسانی: کارکنان‌تان، طرفداران برندتان (و البته متنفران از برندتان!) ،رقبا و…
  • مسائل حقوقی: ثبت شرکت، حق مالکیت معنوی (که در ایران عملا کاربردی ندارد!)، ثبت برند و سایر مسائل حقوقی
  • و…

ممکن است نقاط قوت یا ضعفی خارج از دسته‌بندی فوق داشته باشید. این دسته‌بندی صرفا یک نوع راهنما برای بهتر پیدا کردن نقاط قوت و ضعف‌تان است.

عوامل بیرونی

این عوامل، یا به صورت مستقیم یا به صورت غیر مستقیم بر کسب و کار شما تاثیر خواهد گذاشت. حالا ممکن است از دل آن فرصت‌هایی بیرون بیاید، یا از بخت بد، تهدیدهایی را به کسب و کارتان تحمیل کند:

  • وضعیت بازار: مانند محصولات جدید، تکنولوژی جدید یا مثلا تغییر نیازهای مشتری
  • وضعیت اقتصادی: وضع اقتصادی شهر، کشورتان یا جهان
  • بودجه‌رسانی: مثلا وام‌های مختلف یا تخفیف‌های مالیاتی و…
  • ارتباطات: فرصت‌ها و تهدیداتی که در ارتباطات‌تان (مثلا با تامین‌کنندگان، سهام‌داران، شرکای تجاری و…) پیش می‌آید.
  • وضعیت سیاسی: قوانین جدید مجلس، قوانین حمایت از حقوق حیوانات، طرح‌های ریاضت اقتصادی، طرح‌های حمایت از تولید داخلی و…
  • تقویم: تعطیلات رسمی ،ماه رمضان، زمستان سرد،تعطیلات عید نوروز، گرمای تابستان، ایام امتحانات و روزهای مناسبتی مانند اعیاد مذهبی و تاریخی و …

ماتریس SWOT

زمانی که نقاط قوت و ضعف، و فرصت‌ها و تهدیدها را شناسایی کردید می‌توانید از ماتریس SWOT برای طراحی یک استراتژی مناسب و هدفمند برای فعالیت‌هایتان کمک بگیرید. در این روش، می‌توانید به ۴ روش مختلف استراتژی بچینید:

ماتریس SWOT
  • استراتژی‌های SO: از نقاط قوت‌تان برای بهره‌برداری از فرصت‌هایتان استفاده کنید.
  • استراتژی‌های WO: استفاده از فرصت‌هایی که می‌تواند در جهت رفع نقاط ضعف‌تان به کار بروند.
  • استراتژی‌های WT: یک نوع استراتژی دفاعی‌ است؛ وقتی که به خاطر ضعف‌هایمان ممکن است از تهدیدهای پیش رو آسیب زیادی ببینیم.
  • استراتژی‌های ST: در این استراتژی، با استفاده از نقاط قوت‌تان، تهدیدات‌تان را از بین می برید.